Theo tâm lý học phát triển, giai đoạn môi miệng (0–15 tháng tuổi) là thời kỳ trẻ hình thành cảm giác an toàn thông qua việc được chăm sóc, ôm ấp, nuôi dưỡng đầy đủ từ cha mẹ. Khi nhu cầu này không được đáp ứng trọn vẹn (do cha mẹ bận rộn, phải xa con hoặc thiếu sự tương tác) trẻ có thể hình thành cảm giác hụt hẫng, sợ hãi và bất an kéo dài.
Một vài hình ảnh tuyên truyền phòng ngừa thuốc lá học đường và tập huấnkĩ năng từ bỏ thói quen hút thuốc lá cho các bạn học sinh THCS
Hệ quả không xuất hiện ngay lập tức, nhưng khi bước vào giai đoạn vị thành niên, những "khoảng trống" này có thể biểu hiện qua các hành vi tìm kiếm sự bù đắp, trong đó có hút thuốc lá. Ở góc độ tâm lý, việc hút thuốc không chỉ là hành vi bắt chước hay tò mò, mà còn là một cách để giải tỏa căng thẳng, tự trấn an, hoặc tạo cảm giác "được kiểm soát" bản thân – điều mà các em từng thiếu hụt.
Thực tế tại nhiều trường học cho thấy, không ít học sinh bắt đầu hút thuốc từ rất sớm, thậm chí từ bậc THCS. Ban đầu có thể chỉ là "thử cho biết", "hòa nhập bạn bè", nhưng nhanh chóng trở thành thói quen khó bỏ. Đáng lưu ý, những em có nền tảng gắn kết gia đình yếu thường dễ rơi vào trạng thái lệ thuộc hơn. Điếu thuốc khi đó không đơn thuần là chất kích thích, mà trở thành "điểm tựa tâm lý", khiến việc cai bỏ trở nên khó khăn gấp nhiều lần.
Một thực tế cần nhìn nhận thẳng thắn: việc chỉ dừng lại ở cấm đoán, xử lý vi phạm trong nhà trường là chưa đủ. Nếu không giải quyết được gốc rễ tâm lý, hành vi hút thuốc của học sinh rất dễ tái diễn. Các chuyên gia cho rằng, phòng ngừa hiệu quả cần bắt đầu từ gia đình – nơi hình thành nền tảng cảm xúc đầu tiên của trẻ.
Công an xã Ô Diên tuyên truyền phòng chống tác hại thuốc látại Trường Trung học cơ sở Tô Hiến Thành
Trong nhịp sống hiện đại, nhiều bậc cha mẹ vì mưu sinh mà buộc phải xa con hoặc thiếu thời gian đồng hành. Tuy nhiên, sự thiếu vắng về mặt cảm xúc mới là điều để lại hệ quả lâu dài. Do đó, phụ huynh cần đặc biệt lưu ý:
1. Dành thời gian tương tác, trò chuyện, tạo sự gắn kết với con ngay từ nhỏ;
2. Quan sát những thay đổi tâm lý, hành vi của con ở tuổi dậy thì;
3. Không chỉ quản lý mà cần lắng nghe, thấu hiểu để kịp thời định hướng;
4. Giáo dục con về tác hại của thuốc lá gắn với kỹ năng từ chối trước áp lực bạn bè.
Trước thực tế đó, sáng ngày 13/4/2026, Công an xã Ô Diên đã phối hợp với Trường THCS Tô Hiến Thành tuyên truyền các kiến thức phòng ngừa tội phạm do người chưa thành niên thực hiện. Điểm nhấn của chương trình là tuyên truyền viên đã tập huấn cho các em học sinh kĩ năng để từ bỏ thuốc lá học đường. Chương trình được Ban Giám hiệu đánh giá cao về tính thiết thực, giải quyết được vấn nạn học đường mang tính đặc thù của nhà trường. Các em học sinh tỏ ra cởi mở khi tiếp cận với những lý giải của tuyên truyền viên ở góc độ tâm lý học phát triển và cam kết sẽ cùng các thầy cô giáo, lực lượng Công an cơ sở chung tay vì một môi trường học đường không khói thuốc.
Các em học sinh cởi mở, hào hứng chia sẻ, giao lưu, tương tác với tuyên truyền viên
Một điếu thuốc có thể bắt đầu từ sự tò mò, nhưng phía sau đó đôi khi là cả một khoảng trống tâm lý chưa được lấp đầy. Nhận diện đúng nguyên nhân, đồng hành đúng cách chính là thông điệp mà Công an xã Ô Diên muốn truyền tải. Đây chính là chìa khóa để bảo vệ thế hệ trẻ trước những nguy cơ tưởng chừng rất nhỏ nhưng hệ lụy không hề nhỏ.